Vì sao thế giới ngày càng tiến bộ về công nghệ, nhưng vẫn còn biết bao người phải chịu cảnh đói nghèo? Đó là nghịch lý được Đức Thánh cha Lêô XIV nêu lên trong Sứ điệp nhân Ngày Lương thực Thế giới 2026, với chủ đề “Đổi mới hôm nay. Nuôi dưỡng ngày mai.”

Theo Đức Thánh cha, nạn đói không đơn thuần là vấn đề thiếu công nghệ, tài chính hay năng lực sản xuất. Đằng sau thực trạng ấy còn là một cuộc khủng hoảng sâu sắc về nhân học và đạo đức, khi những thành tựu của nhân loại chưa thực sự phục vụ công ích và những người dễ bị tổn thương.

Ngài nhấn mạnh rằng việc được tiếp cận nguồn lương thực an toàn, đầy đủ và phù hợp là quyền căn bản của mỗi người, chứ không phải đặc quyền dành cho một số người có khả năng chi trả. Vì thế, đổi mới trong nông nghiệp không thể chỉ nhằm gia tăng năng suất và lợi nhuận, trong khi đất đai bị tàn phá, nông dân bị đẩy khỏi ruộng đất và người nghèo vẫn không có đủ lương thực.

Đặc biệt, Đức Thánh cha kêu gọi không được sử dụng lương thực như một vũ khí chiến tranh, đồng thời đề nghị chuyển các nguồn lực đang đầu tư vào công nghiệp chiến tranh sang nghiên cứu nông nghiệp bền vững và phục hồi những vùng đất bị suy thoái. “Ngày mai không phải là một khoảng thời gian trừu tượng mà chúng ta chờ đợi một cách thụ động; trái lại, đó là mùa gặt của những gì chúng ta gieo hôm nay qua các quyết định của mình.” Lời nhắn nhủ ấy đặt ra một trách nhiệm chung: chúng ta đang gieo trồng điều gì cho tương lai nhân loại? Một nền kinh tế đặt lợi nhuận lên trên con người, hay một thế giới trong đó công nghệ, sự khôn ngoan và công lý cùng phục vụ sự sống?

Sau đây là toàn văn bản dịch Việt ngữ Sứ điệp của Đức Thánh cha Lêô XIV nhân ngày lương thực thế giới năm 2026:

SỨ ĐIỆP CỦA ĐỨC THÁNH CHA LÊÔ XIV
NHÂN NGÀY LƯƠNG THỰC THẾ GIỚI 2026

Ngày 16 tháng 10 năm 2026

[Đa phương tiện]

Kính gửi ngài Qu Dongyu
Tổng Giám đốc Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO)

Thưa ngài,

1. Chủ đề của ngày Lương thực Thế giới năm nay là: “Đổi mới hôm nay. Nuôi dưỡng ngày mai.” Khi giúp đất đai sinh hoa kết trái, nhân loại không chỉ thực hiện một công việc mang tính kỹ thuật, mà còn chu toàn mệnh lệnh chăm sóc và canh tác đất đai (x. St 2,15), một mệnh lệnh có trước mọi khuôn khổ pháp lý và mọi đổi mới công nghệ. Tuy nhiên, hiện nay chúng ta đang đứng trước một nghịch lý: sự tiến bộ toàn cầu ngày càng gia tăng nhanh chóng, trong khi nạn đói và sự nghèo đói vẫn tiếp tục tồn tại. Đây không phải là một vấn đề kỹ thuật hay tài chính, mà là một cuộc khủng hoảng sâu sắc về nhân học và đạo đức.

2. Ngày nay, người ta nói về đổi mới với niềm tin rất lớn. Tuy nhiên, thuật ngữ này thường chỉ được dùng để nói đến việc phát triển các thiết bị và thuật toán, hoặc tối ưu hóa hiệu suất chỉ nhằm thu lợi về tài chính. Vì thế, cần thay đổi cách chúng ta quan niệm về sự tiến bộ ấy, bởi đổi mới đích thực không loại trừ công trình tạo dựng, nhưng là thái độ thành kính tìm hiểu những quy luật phức tạp chi phối công trình do bàn tay Đấng Tạo Hóa thực hiện. Việc sử dụng công nghệ thích hợp để canh tác đất đai diễn tả vai trò của con người như cộng tác viên của Thiên Chúa trong công trình tạo dựng. Tuy nhiên, khi công nghệ hiện đại được sử dụng trong nông nghiệp theo cách làm cho đất đai mất đi độ phì nhiêu tự nhiên hoặc đẩy nông dân ra khỏi ruộng đất của họ, chỉ vì những tính toán tài chính, thì đó không thể được coi là tiến bộ, nhưng là một hình thức hủy diệt tinh vi. Hơn nữa, việc sử dụng công nghệ một cách vô trách nhiệm, chỉ nhằm phục vụ lợi ích ích kỷ thay vì công ích, không những vi phạm nguyên tắc liên đới mà còn coi nhẹ bổn phận của nhân loại trong việc bảo vệ công trình tạo dựng. Vì thế, sự đổi mới mà thế giới cần không chỉ được đo bằng số lượng lương thực sản xuất ra, mà còn bằng việc bảo vệ phẩm giá con người Thiên Chúa đã ban cho mỗi người chúng ta và bảo toàn sự toàn vẹn của hệ sinh thái mà chúng ta được mời gọi gìn giữ.

3. Không thể xem nạn đói là một bất thường về mặt thống kê, bởi nguyên nhân chủ yếu của nó là sự thiếu vắng ý chí chính trị và tình bác ái mang tính tập thể. Tình trạng thiếu lương thực cũng không phải là điều không thể tránh khỏi do yếu tố địa lý. Thật vậy, trong một thời đại có trình độ phát triển công nghệ cao hơn bao giờ hết, thật không thể chấp nhận được khi bánh ăn bị coi là một đặc quyền còn nước lại trở thành món hàng bị tranh giành. Việc thường xuyên được tiếp cận nguồn lương thực an toàn, phù hợp và đầy đủ, tương xứng với phẩm giá của mỗi người, là một quyền căn bản của con người. Bảo đảm quyền này là một nghĩa vụ của công lý, ràng buộc cả từng quốc gia lẫn cộng đồng quốc tế. Thế nhưng, trong khi các đổi mới thúc đẩy sản xuất, thì việc phân phối lại bị xem nhẹ. Thị trường ngũ cốc được tối ưu hóa trên các sàn giao dịch chứng khoán, trong khi chính những hạt giống nảy mầm trong lòng đất lại rơi vào tay các thế lực độc quyền đang bóp nghẹt nền nông nghiệp quy mô nhỏ.

4. Để bảo đảm đáp ứng các nhu cầu dinh dưỡng trong tương lai, cần phải giải phóng hoạt động sản xuất lương thực khỏi tư duy thuần túy mang tính đầu cơ. Lương thực không được trở thành công cụ gây sức ép địa chính trị hay một tài sản tài chính đầy biến động. Cũng không bao giờ được dùng lương thực như một vũ khí chiến tranh. Quả thật, ngăn cản lương thực đến với bất kỳ ai hoặc phá hủy các phương tiện làm ra lương thực là một sự xúc phạm nghiêm trọng đến phẩm giá con người. Lương thực quý giá vì nuôi dưỡng sự sống mà Thiên Chúa đã ban cho chúng ta. Vì thế, chúng ta phải vượt thắng cám dỗ chỉ nghĩ đến lợi ích ngắn hạn. Huyền thoại cho rằng sự tăng trưởng có thể kéo dài vô tận trong khi các nguồn tài nguyên lại hữu hạn đã đi đến giới hạn cuối cùng. Ngày nay, đổi mới đòi hỏi phải có tinh thần trách nhiệm liên thế hệ, biết nhìn xa hơn những ngân sách hằng năm. Đổi mới có nghĩa là dung hòa công nghệ với sự khôn ngoan, kể cả sự khôn ngoan của cha ông, đồng thời duy trì một tầm nhìn hướng tới tương lai. Vấn đề không phải là khước từ những tiến bộ công nghệ, nhưng là kết hợp chúng với sự khôn ngoan của những người nông dân, những người đã đúc kết sự hiểu biết sâu sắc về đất đai và khí hậu thông qua quá trình quan sát tỉ mỉ suốt nhiều thế kỷ. Điều này cũng bao hàm việc bảo vệ nước như một công ích bất khả nhượng.

5. Thưa Tổng Giám đốc, tôi khuyến khích Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp cùng các quốc gia thành viên không nên dừng lại ở những phân tích trừu tượng hay các tuyên bố có hiệu quả hạn chế. Đây là lúc cần đến sự táo bạo về luân lý. Cần thiết lập một trật tự lương thực toàn cầu mới, trong đó việc đổi mới công nghệ phải tuyệt đối phục vụ sự tôn trọng phẩm giá con người do Thiên Chúa ban và công ích phổ quát. Hơn nữa, một đòi hỏi cấp thiết về mặt đạo đức là chuyển các nguồn lực đang được đầu tư vào công nghiệp chiến tranh sang nghiên cứu nông nghiệp bền vững và phục hồi những vùng đất đã bị suy thoái. Ngày mai không phải là một khoảng thời gian trừu tượng mà chúng ta chờ đợi một cách thụ động; trái lại, đó là mùa gặt của những gì chúng ta gieo hôm nay qua các quyết định của mình. Nếu chúng ta gieo những đổi mới phi đạo đức, phát xuất từ tham vọng thống trị trái đất và loại trừ những người yếu thế, chúng ta sẽ gặt lấy sự cằn cỗi và xung đột. Trái lại, nếu đổi mới phát xuất từ sự tôn trọng trật tự tự nhiên và công lý dành cho người đói, thì ngày mai sẽ mang đến một bàn tiệc rộng mở để nuôi dưỡng nhân loại.

6. Với những suy tư này dành cho những ai tận tâm vun đắp và bảo vệ công trình tạo dựng, tôi cầu xin Thiên Chúa Toàn Năng ban muôn phúc lành xuống trên tất cả quý vị; đồng thời, tôi xin khẳng định rằng Tòa thánh luôn sẵn lòng hỗ trợ không mệt mỏi cho các sáng kiến giúp đỡ FAO trong những nỗ lực cao quý của tổ chức này.

Từ Vatican, ngày 12 tháng 10 năm 2026.

Chuyển ngữ: Nữ tu Maria Hoài Ân

Nguồn tin: https://hdgmvietnam.com/