Kính thưa quí bề trên, quí sơ, và cách riêng, quý sơ khối Học viện rất thân mến!

Hôm nay, trong dịp tĩnh tâm tháng, chúng ta mừng kính một vị thánh mà thoạt nhìn có vẻ chẳng liên quan gì đến Dòng Thuyết Giáo, nhưng thực ra lại có thể gọi là một “người anh em sinh đôi” của Cha Thánh Đa Minh: Thánh Phanxicô Assisi.

Trong bầu khí tĩnh tâm tháng 10, với chủ đề: “Tu sĩ và trách nhiệm truyền thông”, chúng ta cùng suy niệm Lời Chúa trong Tin Mừng ta vừa nghe để tìm một “chìa khóa” cho đời sống tu trì và cho sứ mạng truyền thông của nữ tu Đa Minh, đặc biệt là chị em khối Học viện.

1. Khôn ngoan của Thiên Chúa và sự bé mọn của con người

Trong trích đoạn Tin Mừng chúng ta vừa nghe, Chúa Giêsu thưa với Chúa Cha:

“Lạy Cha, con xin ngợi khen Cha… vì Cha đã giấu không cho bậc khôn ngoan thông thái biết những điều này, nhưng lại mặc khải cho những người bé mọn.” (Mt 11,25)

Nghe câu này, chắc mấy sơ khối Học viện hơi chột dạ!

Bởi vì chị em đang ở giai đoạn phải học. Học triết, học thần học, học Kinh Thánh, học Giáo luật… nói chung là phải nhồi khá nhiều thứ vào đầu để trở thành những người “khôn ngoan thông thái”. Vậy mà Chúa lại nói: Thiên Chúa mặc khải cho những người bé mọn! Thế thì học cho lắm, biết cho nhiều, cuối cùng Chúa lại… giấu đi mất thì sao?

Nhưng vấn đề không nằm ở kiến thức. Chúa không chống lại tri thức. Chính Người là Ngôi Lời, là Chân Lý – Veritas. Vấn đề là: ta dùng kiến thức để mở lòng ra trước Thiên Chúa, hay dùng kiến thức để khép mình lại trước Người?

Từ “bé mọn” trong bản văn Hy Lạp là nēpiois, chỉ những người như trẻ nhỏ, chưa có khả năng tự mình làm chủ mọi sự, nên biết đón nhận và phó thác.

Và ở đây, chúng ta gặp Thánh Phanxicô.

Ngài tự nhận mình là “Người Nghèo Bé Mọn của Thiên Chúa”. Ngài không xây dựng một “profile” học giả, không cố chứng minh mình là ai, cũng chẳng bận tâm xây dựng thương hiệu cá nhân. Thậm chí, khi quyết định từ bỏ thế gian, ngài đã cởi sạch quần áo trả lại cho cha mình là thương gia Pietro Bernardone ngay giữa quảng trường Assisi trước mặt Đức Giám mục (năm 1206)!

Vậy mà vị thánh "tay trắng" ấy lại trở thành một trong những khuôn mặt có sức truyền thông mạnh mẽ nhất của Kitô giáo thời Trung cổ. Ngài không có smartphone, không dùng mạng xã hội, nhưng lại có một “mạng lưới kết nối” vô cùng rộng lớn: ngài giảng đạo cho chim trời, thương lượng với chó sói dữ tợn ở Gubbio (theo tập Hoa Tự - Fioretti), và gọi mặt trời là anh, mặt trăng là chị (trong Bài Ca Hữu Thể - Canticle of the Sun).

Tại sao? Bởi vì lòng ngài đầy Thiên Chúa.

Người bé mọn là người tạo ra khoảng trống trong tâm hồn để Thiên Chúa lấp đầy. Còn khi lòng người đã đầy cái tôi, đầy kiến thức, đầy nhu cầu được công nhận, thì Thiên Chúa rất khó có chỗ để lên tiếng. Vì thế, điều đầu tiên người nữ tu Đa Minh cần học không phải chỉ là nói hay, mà là biết để cho Thiên Chúa nói trong mình.

2. Đổi cái ách: từ áp lực của thế gian sang cái ách của Đức Kitô

Diễn tiến Tin Mừng cho ta thấy, Chúa Giêsu tiếp tục mời gọi:

“Tất cả những ai đang vất vả mang gánh nặng nề, hãy đến cùng tôi, tôi sẽ cho nghỉ ngơi bồi dưỡng.” (Mt 11,28)

Ngày xưa, người ta mang những gánh nặng của lề luật, của những quy định và đòi hỏi tôn giáo khắc nghiệt. Còn hôm nay, chị em đang mang những gánh nặng nào?

Có thể là bài vở, những kỳ thi, những trách nhiệm của đời tu. Nhưng còn một gánh nặng khác rất âm thầm bám theo ta vào tận phòng ngủ: gánh nặng của thế giới số. Đó là áp lực phải luôn xuất hiện thật đẹp, nói thật hay, làm thật tốt; là nỗi sợ người khác đánh giá; là sự mệt mỏi vì những bình luận (comment), những lượt thích (like), những ánh mắt dò xét của người khác. Có khi chỉ vì cục phát wifi chập chờn hay một bài post ít tương tác mà tâm hồn đã… rớt mạng bình an!

Chúng ta tưởng mình đang tự do bay nhảy trên mạng, nhưng nhiều khi lại đang tròng vào cổ một cái ách: ách của dư luận, ách của sự so sánh, ách của thuật toán và ách của nhu cầu được người khác vỗ tay công nhận.

Và Chúa Giêsu không bảo chúng ta vứt bỏ mọi trách nhiệm để đi ngủ! Người nói:

“Hãy mang lấy ách của tôi… vì ách tôi êm ái, và gánh tôi nhẹ nhàng.” (Mt 11,29-30)

“Cái ách” vốn là thanh gỗ đặt lên vai hai con vật để cùng kéo một cày. Vì thế, khi Chúa mời chúng ta mang lấy ách của Người, Người không bắt chúng ta cày một mình. Người cày với chúng ta. Người đi trước, Người gánh phần nặng. Còn chúng ta chỉ cần bước cùng Người, giữ nhịp với Người. Cái ách của Chúa trở nên “êm ái” không phải vì đời tu đột nhiên hết khó khăn, nhưng vì ta không còn phải oằn lưng gánh nó một mình.

Nếu chị em học hành, làm truyền thông, sử dụng mạng xã hội, thi hành sứ vụ… với lòng hiền hậu và khiêm nhường của Đức Kitô, chị em sẽ không dễ bị thế giới ảo này kéo đi.

3. Đa Minh và Phanxicô: Chân lý và sự khiêm nhường

Hôm nay, thật đẹp khi những nữ tu Dòng Thuyết Giáo lại mừng lễ Thánh Phanxicô Assisi. Truyền thống Giáo hội vẫn lưu truyền giai thoại tuyệt đẹp: Thánh Đa Minh và Thánh Phanxicô đã gặp nhau tại Rôma (trong thời gian diễn ra Công đồng Laterano IV, năm 1215) và hai ngài đã ôm choàng lấy nhau.

Một bên là Đa Minh – nhà giảng thuyết của Chân Lý (Veritas).

Một bên là Phanxicô – người nghèo của Đức Kitô (Paupertas).

Và hai vị thánh ấy gặp nhau trong tình huynh đệ. Đó cũng là một bài học rất đẹp cho chị em Học viện.

Là nữ tu Đa Minh, chị em phải học để yêu mến và rao giảng Chân Lý. Nhưng dưới bóng của Phanxicô, chị em phải học cách rao giảng Chân Lý ấy bằng sự khiêm nhường (Humilitas) và khó nghèo.

Bởi vì một sự thật được nói ra mà không có tình yêu thì sẽ trở thành một lưỡi gươm sát thương. Một bài viết trên Facebook, một lời bình luận, một bài giáo lý, thậm chí một lời sửa lỗi rất đúng luật… nếu thiếu sự khiêm nhường, rất dễ biến thành phương tiện để chứng tỏ “tôi đúng, còn anh sai.”

Nhưng ngược lại, nếu chỉ rả rích nói về yêu thương mà không còn bận tâm đến sự thật, thì truyền thông cũng chỉ là những cảm xúc dễ thương hời hợt, không có khả năng biến đổi con người.

Đa Minh nhắc chúng ta về Chân Lý.

Phanxicô nhắc chúng ta về sự bé mọn và tình huynh đệ.

Đa Minh chiêm niệm để trao lại cho người khác điều mình đã chiêm niệm (Contemplare et contemplata aliis tradere).

Phanxicô ra đi giữa thế giới, ca hát, yêu mến và làm cho cả vũ trụ thụ tạo trở thành một bài ca ngợi khen Thiên Chúa.

Đó mới là một nhà truyền thông Kitô giáo đích thực: trước hết phải có một “nội dung” để truyền, và nội dung đó phải trào tràn từ một trái tim đã được Thiên Chúa chạm đến.

Kết

Quý chị em khối Học viện thân mến,

Xin chúc mừng chị em trong ngày lễ hôm nay. Xin Thánh Phanxicô Assisi dạy chị em biết trở nên những nēpiois – những tâm hồn bé mọn trước mặt Thiên Chúa, nhưng lại mang một trái tim đủ lớn để ôm trọn thế giới.

Đừng để kiến thức sách vở làm cho trái tim mình trở nên xơ cứng.

Đừng để chiếc smartphone trở thành cái ách nghiến nát đời tu.

Đừng để những lượt “like”, những lời khen chê trên mạng quyết định giá trị ơn gọi của mình.

Và nhất là, đừng chỉ học cách nói về Thiên Chúa; hãy học cách để Thiên Chúa nói qua chính cuộc đời mình.

Để rồi mỗi khi chị em mở miệng nói, viết một bài, đăng một dòng trạng thái, giảng một bài giáo lý, hay đơn giản chỉ là mỉm cười với một người đang buồn sầu, người ta có thể nhận ra nơi chị em một điều rất đơn sơ: một trái tim hiền hậu, khiêm nhường và bình an của Đức Kitô.

Xin Thánh Phanxicô cầu bầu cho chị em, để giữa một thế giới ngày càng ồn ào và ảo diệu, chị em trở thành những người biết lắng nghe Lời Chúa trong thinh lặng, sống Lời Chúa trong khiêm nhường, và truyền thông Lời Chúa bằng chính đời sống vui tươi của mình.

Cha Giuse Nguyễn Văn Hoàng, OP.