MỘT GIA ĐÌNH – MỘT SỨ VỤ – MỘT GIA QUY

Hc 44, 1-15; 2Cr 6, 4-10; Mc 10, 28-30

Hôm nay, chúng ta quy tụ nơi đây, trong bầu khí của ngày họp mặt Gia đình Đa Minh, để mừng kính các thánh thuộc đại Gia đình Đa Minh. Có những vị thánh chúng ta biết khá rõ về cuộc đời và những đóng góp của các ngài cho giáo hội, cho Dòng.  Nhưng cũng có rất rất nhiều vị mà chúng ta chỉ biết tên nhờ cuốn lịch Phụng vụ Dòng và không có dịp kính riêng trong năm.

Hôm nay, chúng ta cũng tôn vinh rất nhiều anh chị em thánh thiện của chúng ta, là các anh em tu sĩ, các nữ đan sĩ, các nữ tu và các anh chị em giáo dân, đã sống linh đạo Đa Minh “mười điểm không có nhưng” trong suốt hơn 800 năm qua.

Các anh chị thánh của chúng ta là những người đa theo chân thánh phụ Đa Minh, đã bỏ mọi sự vì Đức Giêsu và vì Tin Mừng; giờ đây, các ngài được vui hưởng lời hứa của Đức Giêsu là sự sống vĩnh cửu, được chiêm ngưỡng và thông phần vinh quang của Thiên Chúa.

Các vị thánh của Dòng chứng thực cho chúng ta rằng: Nếp sống Đa Minh mà chúng ta đang lãnh nhận và tiếp tục sống là một con đường dẫn đến sự thánh thiện. Đó là nếp sống tu trì “uy tín và đáng sống”, một ơn gọi có thể đảm nhận và một gia sản thiêng liêng phong phú để mỗi người, với những khả năng và hoàn cảnh khác nhau có thể tìm thấy con đường nên thánh của mình.

Nhìn vào các thánh, chúng ta có quyền tự hào về lịch sử hơn 800 năm của Dòng. Nhưng thưa cộng đoàn câu hỏi đặt ra đó là niềm tự hào về các thánh có giúp cho mỗi người tu sĩ chúng ta, cho những anh chị em huynh đoàn giáo dân thay đổi và muốn sống như các ngài để tiếp tục làm nên lịch sử ấy không? Bởi lẽ: Một gia đình có thể sở hữu một gia sản rất lớn, nhưng vẫn có nguy cơ trở nên nghèo nàn nếu những người thừa hưởng không biết làm cho gia sản ấy sinh hoa trái.

Hôm nay, qua các bài đọc Lời Chúa, con xin được gợi lên 3 điều mà con tin chính nó nên căn tính của Gia đình Đa Minh: Một gia đình, một sứ vụ và một gia quy.

1. MỘT GIA ĐÌNH: ĐỪNG BIẾN NGƯỜI ANH EM THÀNH GÁNH NẶNG!

Tin Mừng chúng ta vừa nghe mở đầu bằng lời tuyên bố khá khẳng khái của ông Phêrô: “Thầy coi, phần chúng con, chúng con đã bỏ mọi sự mà theo Thầy!”

Trong bối cảnh người thanh niên giàu có vừa buồn rầu bỏ đi vì không thể từ bỏ tài sản, lời nói của Phêrô dường như muốn nhấn mạnh rằng ông và các môn đệ khác không giống người thanh niên ấy. Họ đã bỏ mọi sự để theo Chúa. Nếu chúng ta đoạn song song bên Tin Mừng Matthêu thì chúng ta thấy thánh Matthêu còn ghi lại câu hỏi trực tiếp hơn: “Vậy chúng con sẽ được gì?” (Mt 19,27).

Theo Chúa, tôi được gì và mất gì? Đây không chỉ là câu hỏi của Phêrô, nhưng có lẽ rất nhiều lúc trong hành trình theo Chúa cũng là câu hỏi của chúng ta.

Đức Giêsu trả lời bằng một lời hứa thật: Ai từ bỏ nhà cửa, anh em, chị em, mẹ cha, con cái hay ruộng đất vì Người và vì Tin Mừng, thì ngay bây giờ, ở đời này, sẽ nhận được gấp trăm những điều ấy, cùng với những cuộc ngược đãi, và sự sống vĩnh cửu ở đời sau.

Điều đáng chú ý là Đức Giêsu không chỉ hứa ban cho các môn đệ một phần thưởng ở đời sau. Người hứa ban cho họ một gia đình mới ngay trong cuộc sống hiện tại. Những người xa lạ trở thành anh chị em; những người không cùng huyết thống trở thành người thân; những người trước đây chẳng có liên hệ gì với nhau nay lại cùng chia sẻ một mái nhà, một lý tưởng và một cuộc đời.

Có lẽ, so với anh chị em giáo dân, thì anh chị em tu sĩ chúng ta cảm nghiệm điều này khá rõ. Dù rằng có thể chúng ta có thể chưa chơi lớn như ông Phêrô “bỏ mọi sự” nhưng từ ngày quê hương ở lại, chúng ta nhận được rất nhiều nhà cửa, anh em, chị em, cha mẹ, con cái... Gấp trăm là có thật! Chẳng hạn, hiện diện nơi đây, chúng ta có “hơn 500 trăm anh chị em” cùng chia sẻ một ơn gọi và một sứ vụ.

Nhưng vấn đề nằm ở chỗ này: Chúa ban cho chúng ta một gia đình, nhưng chúng ta có thực sự muốn đón nhận gia đình ấy không?

Chúng ta thường nghĩ từ bỏ là bỏ nhà cửa, tài sản, gia đình ruột thịt để vào Dòng. Nhưng có một thứ khó từ bỏ hơn nhiều: đó là cái tôi của mình, những sở thích riêng, những định kiến và đòi hỏi cá nhân. Chúng ta có thể bỏ quê hương để vào tu viện, nhưng vẫn muốn mọi người trong tu viện phải sống theo ý mình. Chúng ta có thể sống chung một cộng đoàn, một tu viện, nhưng không thực sự muốn đón nhận những người đang sống chung với mình.

Thưa cộng đoàn! Tôi có phải là món quà cho cộng đoàn không? Và tôi có nhìn người anh em, người chị em là món quà Chúa dành cho mình không? Hay tôi đang nghi ngờ nhân sinh, nghĩ rằng Chúa trao nhầm phần thưởng, và tôi muốn “bom hàng”?

Các cha giáo và các dì giáo nhìn thấy gì nơi anh chị em thụ huấn: món quà hay gánh nặng, cục cưng hay cục nợ, bảo bối hay “báo thủ”? Ngược lại, anh chị em thụ huấn nhìn thấy gì nơi các cha và các dì: những người đồng hành hay những vấn đề cần phải chịu đựng?

Đằng sau những câu hỏi ấy là một sự thật nghiêm túc: nhiều khi điều làm chúng ta mệt mỏi trong đời tu không phải vì thiếu điều kiện sống, nhưng vì không còn biết nhìn nhau như những món quà.

Thưa cộng đoàn! Chúa không ban cho chúng ta một gia đình hoàn hảo, nhưng ban cho chúng ta những con người cụ thể để cùng nhau nên thánh. Có người dễ thương, có người khó tính; có người tài giỏi, có người còn nhiều giới hạn. Nhưng tất cả đều là những người được Chúa trao phó cho chúng ta.

Một gia đình không phải là nơi mọi người đều dễ thương, nhưng là nơi người ta học cách yêu thương cả những người không dễ thương.

2. MỘT SỨ VỤ: ĐỪNG CHỈ LO CHO CÔNG VIỆC CỦA MÌNH!

Tuy nhiên, Thưa cộng đoàn! Chúng ta không được quy tụ thành một gia đình chỉ để tận hưởng tình thân, sự an toàn và những niềm vui nội bộ. Nếu chỉ biết chăm sóc những người bên trong mà quên mất những người đang chờ đợi Tin Mừng, thì gia đình ấy đã đánh mất lý do hiện hữu của mình.

Chúng ta được quy tụ không chỉ để sống với nhau, nhưng còn để cùng nhau được sai đi.

Bài đọc thứ hai cho chúng ta thấy một hình ảnh rất khác về sứ vụ. Thánh Phaolô không kể về những thành công, những công trình đồ sộ hay những thành quả đáng tự hào. Ngài kể về sự gian truân, túng thiếu, khốn quẫn, đòn vọt, tù đày, lao nhọc, mất ngủ và nhịn ăn.

Thế nhưng, giữa tất cả những hoàn cảnh ấy, ngài vẫn khẳng định mình là người phục vụ Thiên Chúa.

Thưa cộng đoàn! Thánh Phaolô không đánh giá sứ vụ bằng những gì mình đạt được, nhưng bằng cách mình sống và trung thành với sứ vụ ấy. Ngài viết: “Chúng tôi còn chứng tỏ điều đó bằng cách ăn ở trong sạch, khôn khéo, nhẫn nhục, nhân hậu, bằng một tinh thần thánh thiện, một tình thương không giả dối, bằng lời chân lý, bằng sức mạnh của Thiên Chúa.”

Như vậy, sứ vụ không chỉ là những gì chúng ta làm, nhưng còn là chính con người chúng ta trở thành.

Đặc biệt, trong Gia đình Đa Minh, chúng ta có nhiều cách thức thi hành sứ vụ: người giảng thuyết, người dạy học, người nghiên cứu, người sống đời chiêm niệm, người phục vụ trong các công việc bác ái… Không phải ai cũng làm cùng một việc, nhưng tất cả đều được mời gọi làm cho Tin Mừng được lan tỏa.

Vấn đề là chúng ta có thực sự nhìn nhận sứ vụ của nhau như sứ vụ của chính mình không?

Có khi chúng ta rất nhiệt thành với công việc của cộng đoàn mình, nhưng ít quan tâm đến những khó khăn của cộng đoàn khác. Chúng ta muốn người khác cộng tác với mình, nhưng lại chưa sẵn sàng cộng tác với họ. Chúng ta vui khi công trình của mình phát triển, nhưng chưa chắc đã vui khi công trình của người khác thành công.

Đó là lúc chúng ta cần tự hỏi: Chúng ta đang cùng nhau thi hành một sứ vụ, hay chỉ đang thực hiện những công việc riêng dưới cùng một tên gọi Đa Minh?

Thưa cộng đoàn, sứ vụ của Dòng không phải là tài sản riêng của một cá nhân, một cộng đoàn hay một nhánh nào.Đó là gia sản chung mà tất cả chúng ta được mời gọi cùng gìn giữ và phát triển.

Người chiêm niệm không đứng ngoài sứ vụ của người giảng thuyết. Người hoạt động tông đồ không đứng ngoài sứ vụ của người sống đời đan tu. Người phục vụ trong các công trình giáo dục, bác ái không đứng ngoài sứ vụ của những người nghiên cứu và rao giảng Chân Lý.

Chúng ta khác nhau trong cách phục vụ, nhưng không được khác nhau trong tình yêu dành cho Tin Mừng. Bởi lẽ: mục đích của chúng ta không phải là làm cho Dòng lớn mạnh bằng mọi giá, nhưng là làm cho Tin Mừng của Đức Kitô được lớn lên trong lòng thế giới.

3. MỘT GIA QUY: ĐỪNG BIẾN KỶ LUẬT THÀNH MỘT CÁI ÁCH!

Vậy thưa cộng đoàn điều gì giúp chúng ta sống với nhau như một gia đình và cùng nhau thi hành một sứ vụ? Và con gọi đó là gia quy.

Khi nói đến gia quy, chúng ta thường nghĩ đến những quy định, những điều khoản và những kỷ luật cần phải tuân giữ. Nhưng nếu chỉ hiểu gia quy như một hệ thống quy định để duy trì trật tự, chúng ta chưa chạm đến chiều sâu của đời sống Đa Minh.

Gia quy trước hết là một nếp sống chung, một con đường thiêng liêng và tông đồ mà chúng ta tự nguyện đón nhận để cùng nhau tìm kiếm Thiên Chúa, cùng nhau nên thánh và cùng nhau phục vụ Hội Thánh.

Thánh Đa Minh không chỉ quy tụ những con người có cùng lý tưởng, nhưng còn trao cho họ một nếp sống cụ thể: cầu nguyện chung, cử hành phụng vụ, học hỏi và nghiên cứu, sống tình huynh đệ, thực hành kỷ luật và sẵn sàng lên đường thi hành sứ vụ.

Những điều ấy không phải là những công việc rời rạc, càng không phải là những gánh nặng được đặt thêm trên vai người tu sĩ. Chúng kết nối với nhau để hình thành một con người Đa Minh và một cộng đoàn có khả năng làm chứng cho Tin Mừng.

Vì thế, gia quy không phải là hàng rào ngăn cản tự do, nhưng là con đường giúp tự do hướng đến điều thiện. Kỷ luật không phải là mục đích tự thân, nhưng là phương thế giúp chúng ta không bị điều khiển bởi những sở thích nhất thời và những lợi ích cá nhân.

Tuy nhiên, cũng cần cảnh giác với một nguy cơ ngược lại: chúng ta có thể tuân giữ gia quy rất đúng, nhưng lại thiếu tinh thần của gia quy. Có thể đi lễ đúng giờ, đọc kinh đầy đủ, thực hiện các bổn phận nghiêm túc, nhưng vẫn thiếu lòng bác ái, thiếu sự cảm thông và không muốn cộng tác với anh chị em.

Khi ấy, chúng ta giữ được kỷ luật bên ngoài nhưng có lẽ chúng ta chưa sống được tinh thần Đa Minh.

Bởi vì, mục đích của gia quy không phải là tạo ra những con người chỉ biết tuân lệnh, nhưng là hình thành những con người tự do, trưởng thành, có đời sống nội tâm trưởng thành và đủ khả năng trao ban chính mình cho người khác.

Chúng ta gia nhập cộng đoàn là để nên thánh; sống trong cộng đoàn là để giúp người khác nên thánh. Đó mới là ý nghĩa sâu xa của một gia quy chung.

Một gia đình, một sứ vụ, một gia quy. Ba điều ấy không thể tách rời nhau.

Không có gia đình, sứ vụ dễ trở thành công việc riêng lẻ của từng cá nhân. Không có sứ vụ, gia đình dễ trở thành một cộng đoàn khép kín, chỉ biết chăm sóc những người bên trong. Không có gia quy, tình huynh đệ khó được nuôi dưỡng và sứ vụ khó có thể được thực hiện bền vững.

Nhìn vào các thánh Dòng, chúng ta thấy các ngài đã sống trọn vẹn cả ba chiều kích ấy. Các ngài thuộc về một gia đình, cùng chia sẻ một đoàn sủng, cùng thi hành một sứ vụ và cùng bước đi trên một con đường nên thánh.

Còn chúng ta hôm nay thì sao?

Chúng ta có một lịch sử hơn 800 năm để tự hào, nhưng lịch sử ấy không tự động bảo đảm cho tương lai. Chúng ta có một gia sản thiêng liêng phong phú, nhưng gia sản ấy sẽ trở nên nghèo nàn nếu chúng ta không tiếp tục sống và trao truyền.

Vì thế, ngày họp mặt hôm nay không chỉ là dịp để gặp gỡ, thăm hỏi và chụp những tấm hình lưu niệm. Đây còn là cơ hội để mỗi người tự hỏi: Tôi đang làm gì để xây dựng Gia đình Đa Minh? Tôi có thực sự cộng tác vào sứ vụ chung không? Tôi có đang sống gia quy như một con đường nên thánh, hay chỉ tuân giữ những quy định bên ngoài?

Xin thánh phụ Đa Minh và toàn thể các thánh Dòng khơi lên nơi chúng ta niềm khát mong được họp đoàn với các ngài.

Lm. Giuse Phạm Kim Lâm, OP.