SỨ ĐIỆP CỦA ĐỨC THÁNH CHA

Ngày Thế giới các Bệnh nhân lần thứ 34

Ngày 11 tháng 2 năm 2026

“Lòng trắc ẩn của người Samari: yêu thương bằng cách mang lấy đau khổ của người khác”

Anh chị em thân mến!

Ngày Thế giới Bệnh nhân lần thứ 34 sẽ được cử hành trọng thể tại Chiclayo, Peru, vào ngày 11 tháng 2 năm 2026. Nhân dịp này, tôi muốn đề xuất lại hình ảnh người Samari nhân hậu, một hình ảnh luôn mang tính thời sự và cần thiết để giúp chúng ta tái khám phá vẻ đẹp của đức ái và chiều kích xã hội của lòng trắc ẩn, đồng thời hướng sự chú ý đến những người khốn khó và đau khổ, đặc biệt những người bệnh.

Tất cả chúng ta đều đã nghe và đọc đoạn văn cảm động này của thánh Luca (x. Lc 10,25-37). Trả lời câu hỏi của một nhà thông luật hỏi ai là người thân cận cần yêu thương, Chúa Giêsu đã đáp lại bằng một câu chuyện: một người đang trên đường từ Giêrusalem đến Giêricô thì bị bọn cướp tấn công và bỏ lại nửa sống nửa chết; một tư tế và một thầy Lêvi đi ngang qua nhưng tránh sang một bên; còn một người Samari thì chạnh lòng thương, băng bó vết thương cho anh, đưa anh vào quán trọ và trả tiền để anh được chăm sóc. Tôi muốn đề nghị suy tư về đoạn Kinh Thánh này theo cách diễn giải của Thông điệp Fratelli tutti của vị tiền nhiệm đáng kính của tôi là Đức Giáo hoàng Phanxicô, trong đó lòng trắc ẩn và lòng thương xót đối với người túng thiếu không bị thu hẹp vào nỗ lực cá nhân đơn lẻ, nhưng được thực hiện trong tương quan: với người anh em đang cần giúp đỡ, với những người chăm sóc họ, và ở nền tảng sâu xa là với Thiên Chúa, Đấng ban tặng cho chúng ta tình yêu của Người.

1. Món quà gặp gỡ: niềm vui của việc trao ban sự gần gũi và hiện diện

Chúng ta đang sống chìm ngập trong một nền văn hóa của sự nhanh chóng, tức thì, vội vã, nhưng cũng là của sự loại trừ và dửng dưng, khiến chúng ta không thể đến gần và dừng lại dọc hành trình để nhìn thấy những nhu cầu và đau khổ chung quanh mình. Dụ ngôn kể rằng người Samari, khi thấy người bị thương, đã không “đi ngang qua”, nhưng đã nhìn anh bằng một cái nhìn cởi mở và chăm chú, cái nhìn của Chúa Giêsu, điều đã khiến ông hành động bằng sự gần gũi mang tính nhân bản và liên đới. Người Samari “đã dừng lại, đến gần và chính mình chăm sóc anh, thậm chí còn bỏ tiền túi chi trả cho những nhu cầu của anh. Trên hết, ông đã trao cho anh […] chính thời gian của mình”[1]. Chúa Giêsu không dạy ai là người thân cận, nhưng dạy cách trở nên người thân cận, nghĩa là làm sao để chính chúng ta trở nên những người gần gũi[2]. Về điều này, chúng ta có thể cùng thánh Augustinô khẳng định rằng Chúa không muốn dạy chúng ta ai là người thân cận của người ấy, nhưng là người ấy phải trở nên người thân cận của ai. Thật vậy, không ai là người thân cận của người khác nếu không tự nguyện đến gần người đó. Vì thế, người trở nên người thân cận chính là người đã tỏ lòng thương xót.[3]

Tình yêu không thụ động, nhưng đi ra gặp gỡ người khác; trở nên người thân cận không tùy thuộc vào sự gần gũi về thể lý hay xã hội, nhưng bởi quyết định yêu thương. Vì thế, người Kitô hữu trở nên người thân cận của người đau khổ, theo gương Đức Kitô, Người Samari thần linh đích thực, Đấng đã đến gần nhân loại bị thương tích. Đây không chỉ là những cử chỉ bác ái đơn thuần, nhưng là những dấu chỉ qua đó chúng ta có thể cảm nhận rằng sự tham dự của chính mình vào đau khổ của người khác bao hàm việc trao ban chính mình, nghĩa là vượt qua việc chỉ thỏa mãn các nhu cầu để chính con người của chúng ta trở thành một phần của quà tặng[4]. Đức ái này tất yếu được nuôi dưỡng bởi cuộc gặp gỡ với Đức Kitô, Đấng vì yêu thương đã hiến mình cho chúng ta. Thánh Phanxicô đã giải thích điều này rất rõ khi, nói về cuộc gặp gỡ của ngài với những người phong cùi, ngài nói: “Chính Chúa đã dẫn tôi đến với họ”,[5] bởi vì qua họ, ngài đã khám phá ra niềm vui ngọt ngào của việc yêu thương.

Món quà của cuộc gặp gỡ phát sinh từ mối dây liên kết với Chúa Giêsu Kitô, Đấng mà chúng ta nhận ra như là Người Samari Nhân hậu đã mang lại cho chúng ta ơn cứu độ đời đời, và Đấng hiện diện qua chúng ta khi chúng ta cúi mình trước người anh em bị thương tích. Thánh Ambrôsiô đã nói: “Vì không ai thực sự là người thân cận của chúng ta hơn Đấng đã chữa lành các vết thương của chúng ta, nên hãy yêu mến Người như Chúa, và cũng hãy yêu mến Người như người thân cận; bởi vì không có gì gần gũi hơn là đầu với các chi thể. Chúng ta cũng hãy yêu mến những người noi gương Chúa Kitô: hãy yêu mến người đau khổ vì sự nghèo khó của người khác, vì sự hiệp nhất của Thân Thể”.[6] Trở nên một trong Đấng Duy Nhất, trong sự gần gũi, trong sự hiện diện, trong tình yêu được lãnh nhận và được chia sẻ, và hưởng nếm, như thánh Phanxicô, sự ngọt ngào của việc đã gặp được Người.

2. Sứ mạng chung trong việc chăm sóc các bệnh nhân

Thánh Luca tiếp tục khi kể rằng người Samari “chạnh lòng thương”. Động lòng trắc ẩn hàm chứa một cảm xúc sâu xa, thúc đẩy con người hành động. Đó là một cảm xúc phát xuất từ nội tâm và dẫn đến sự dấn thân trước nỗi đau của người khác. Trong dụ ngôn này, lòng trắc ẩn là nét đặc trưng của tình yêu mang tính hành động. Nó không mang tính lý thuyết hay chỉ dừng lại ở cảm xúc, nhưng được thể hiện bằng những cử chỉ cụ thể: người Samari đến gần, băng bó vết thương, gánh lấy trách nhiệm và chăm sóc nạn nhân. Nhưng cần lưu ý rằng ông không làm điều đó một mình; “người Samari đã tìm một chủ quán trọ có thể chăm sóc người ấy; chúng ta cũng được mời gọi để hiệp nhất trong một gia đình mạnh mẽ hơn tổng số của những cá nhân nhỏ lẻ”.[7]

Chính tôi, trong kinh nghiệm của một nhà truyền giáo và giám mục tại Peru, đã nhận thấy có biết bao người chia sẻ lòng thương xót và trắc ẩn theo cách của người Samari và của chủ quán trọ. Những người thân trong gia đình, hàng xóm, các nhân viên y tế, những người dấn thân trong mục vụ y tế và rất nhiều người khác đã dừng lại, đến gần, chữa lành, nâng đỡ, đồng hành và trao ban những gì họ có, đã mang lại cho lòng trắc ẩn một chiều kích xã hội. Kinh nghiệm này, được thực hiện trong sự đan xen của các mối tương quan, vượt qua sự dấn thân cá nhân thuần túy.

Chính vì thế, trong Tông huấn Dilexi te, tôi không chỉ nói đến việc chăm sóc bệnh nhân như là một “phần quan trọng” trong sứ mạng của Giáo Hội, mà còn như một “hành động mang tính Giáo Hội” đích thực (số 49). Ở đó, tôi đã trích dẫn thánh Cyprianô để cho thấy rằng trong chiều kích này, chúng ta có thể kiểm chứng sức khỏe của xã hội mình: “Dịch bệnh này, tai họa này, vốn xem ra khủng khiếp và chết chóc, thử thách sự công chính của mỗi người và dò xét tình cảm của nhân loại: liệu người khỏe mạnh có phục vụ người bệnh không, liệu thân nhân có yêu thương và tôn trọng những người ruột thịt của mình không, liệu chủ nhân có cảm thông với những tôi tớ đang đau yếu không, liệu các thầy thuốc có bỏ rơi những bệnh nhân đang kêu cầu giúp đỡ không”.[8]

Trở nên một trong Đấng Duy Nhất có nghĩa là thực sự cảm nhận mình là những chi thể của một thân thể, trong đó mỗi người, tùy theo ơn gọi của mình, mang lấy lòng trắc ẩn của Chúa trước nỗi đau khổ của toàn thể nhân loại.[9] Hơn nữa, nỗi đau làm chúng ta xúc động không phải là nỗi đau xa lạ, nhưng là nỗi đau của một chi thể trong chính Thân Thể của chúng ta, mà Chúa Kitô Đầu của thân thể ấy truyền cho chúng ta phải chăm sóc, vì lợi ích của tất cả. Theo nghĩa này, việc phục vụ của chúng ta được đồng hóa với nỗi đau của Chúa Kitô và, khi được dâng hiến theo tinh thần Kitô giáo, sẽ thúc đẩy việc hoàn tất lời cầu nguyện của chính Đấng Cứu Độ cho sự hiệp nhất của mọi người.[10]

3. Luôn được thúc đẩy bởi tình yêu đối với Thiên Chúa, để gặp gỡ chính mình và người thân cận

Trong điều răn kép: “Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn, hết sức lực và hết trí khôn ngươi, và yêu mến người thân cận như chính mình” (Lc 10,27), chúng ta có thể nhận ra vị trí ưu tiên của tình yêu đối với Thiên Chúa và những hệ quả trực tiếp của nó đối với mọi khía cạnh của tình yêu và các mối quan hệ giữa con người. “Tình yêu đối với tha nhân là bằng chứng cụ thể cho tính xác thực của tình yêu đối với Thiên Chúa, như thánh Gioan Tông đồ đã làm chứng: ‘Chưa ai thấy Thiên Chúa bao giờ; nếu chúng ta yêu thương nhau, thì Thiên Chúa ở lại trong chúng ta và tình yêu của Người được nên trọn vẹn trong chúng ta. […] Thiên Chúa là tình yêu; ai ở lại trong tình yêu thì ở lại trong Thiên Chúa và Thiên Chúa ở lại trong người ấy’” (1 Ga 4,12 .16).[11]

Mặc dù đối tượng của tình yêu này là khác nhau - Thiên Chúa, tha nhân và chính bản thân mình - và theo nghĩa đó có thể được hiểu như những cách diễn tả khác biệt của tình yêu, nhưng chúng luôn không thể tách rời.[12] Vị trí ưu tiên của tình yêu Thiên Chúa hàm ý rằng hành động của con người không được thực hiện vì lợi ích cá nhân hay vì phần thưởng, nhưng như sự biểu lộ của một tình yêu vượt trên các quy định nghi lễ và được thể hiện trong một việc thờ phượng đích thực: phục vụ tha nhân chính là yêu mến Thiên Chúa bằng hành động cụ thể.[13]

Chiều kích này cũng giúp chúng ta nhận ra ý nghĩa của việc yêu thương chính mình. Điều đó có nghĩa là loại bỏ khuynh hướng đặt giá trị bản thân hay cảm thức về phẩm giá của mình trên những khuôn mẫu của thành công, sự nghiệp, địa vị hay nguồn gốc,[14] để tái khám phá vị trí đích thực của mình trước mặt Thiên Chúa và trước người anh em. Đức Bênêđictô XVI đã nói rằng: “Là một sinh linh, con người được định nghĩa thông qua các mối quan hệ giữa người với người. Càng sống các mối tương quan ấy một cách chân thật, căn tính cá nhân càng được trưởng thành. Con người không thiết lập giá trị của mình bằng cách cô lập bản thân, mà bằng cách đặt mình vào mối quan hệ với người khác và với Chúa”.[15]

Anh chị em thân mến, “phương dược đích thực cho những vết thương của nhân loại là một lối sống đặt nền tảng trên tình yêu huynh đệ, vốn bắt nguồn từ tình yêu Thiên Chúa”.[16] Tôi tha thiết ước mong rằng lối sống theo Kitô giáo của chúng ta sẽ luôn phản ánh tinh thần huynh đệ “Samari” này - một tinh thần chào đón, can đảm, tận tâm và nâng đỡ, bắt nguồn từ sự hiệp nhất với Thiên Chúa và đức tin của chúng ta vào Chúa Giêsu Kitô. Được khơi dậy bởi tình yêu thần linh này, chắc chắn chúng ta sẽ có thể hiến thân vì thiện ích của tất cả những người đau khổ, đặc biệt là anh chị em bệnh tật, cao tuổi và khốn khổ của chúng ta.

Chúng ta hãy dâng lời cầu nguyện lên Đức Trinh Nữ Maria, Đấng là Sức Khỏe của các bệnh nhân; xin Mẹ trợ giúp tất cả những ai đang đau khổ, những người cần đến lòng trắc ẩn, sự lắng nghe và niềm an ủi; và chúng ta hãy khẩn cầu sự chuyển cầu của Mẹ bằng lời kinh cổ xưa này, đã được các gia đình cầu khẩn cho những người đang sống đang sống trong bệnh tật và đau đớn:

Lạy Mẹ hiền dịu, đừng rời xa con,
xin đừng ngoảnh mặt không nhìn đến con.
Xin hãy đồng hành với con mọi lúc
và đừng bao giờ để con cô đơn.
Lạy Mẹ là Đấng luôn chở che con
như một người Mẹ đích thực của con;
xin cho con nhận được chúc lành
của Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần.
 

Tôi chân thành ban phép lành Tông Tòa cho tất cả các bệnh nhân, cho gia đình của họ và cho những ai chăm sóc họ, cho các nhân viên y tế, cho những người dấn thân trong mục vụ chăm sóc sức khỏe, và cách đặc biệt cho tất cả những ai tham dự Ngày Thế giới Bệnh nhân này.

Vatican, 13 tháng 01 năm 2026

LÊÔ XIV

Nguồn tin: https://www.vaticannews.va/vi.html

[1] Phanxicô, Thông điệp Fratelli tutti (03/10/2020), 63.

[2] X. sđd., 80-82.

[3] X. Thánh Augustinô, Diễn văn, 171 ,2; 179 A, 7.

[4] X. Bênêđictô XVI, Thông điệp Deus charitas est (25/12/2005), 34; Thánh Gioan Phaolô II, Tông thư Salvifici doloris (11/02/1984), 28.

[5] Thánh Phanxicô Assisi, Testamento, 2: Fonti Francescane, 110.

[6] Thánh Ambrôsiô, Trattato sul Vangelo di San Luca, VII, 84.

[7] Phanxicô, Thông điệp Fratelli tutti (03/10/2020), 78.

[8] Thánh Cypriano, De mortalitate, 16.

[9] X. Thánh Gioan Phaolô II, Tông thư Salvifici doloris (11/02/1984), 24.

[10] X. Sđd., 31

[11] Tông huấn Dilexi te (04/10/2026), 26.

[12] X. Sđd.

[13] Phanxicô, Thông điệp Fratelli tutti (03/10/2020), 79.

[14] X. Sđd., 101.

[15] Bênêđictô XVI, Thông điệp Caritas in veritate (29/06/2009), 53.

[16] Phanxicô, Sứ điệp gửi các tham dự viên Lễ hội Quốc tế Giới trẻ thứ 33 (MLADIFEST), Medjugorje, 1-6/08/2022 (16/07/2022).